PL EN

Aktualności

Nov 15, 2016

Prawo do grobu na gruncie prawa cywilnego i kanonicznego.


W ramach praktyki Kancelarii spotkaliśmy się z tematyką ochrony dobra osobistego – prawa do grobu. Stało się to przyczynkiem do bliższego zapoznania się z przedmiotową tematyką - w związku z tym poniżej przedstawiamy artykuł dot. prawo do grobu na gruncie prawa cywilnego i kanonicznego.

Prawo do grobu złożone jest niejako z dwóch warstw, składają się na nie elementy osobiste i majątkowe. Wraz z pochowaniem zwłok ludzkich elementy majątkowe tracą na znaczeniu i na pierwszy plan wysuwają się składniki niemajątkowe tegoż prawa. Każda osoba bliska zyskuje wówczas szereg niezależnych od siebie uprawnień w postaci prawa podmiotowego określanego mianem prawa do kultywowania pamięci po osobie zmarłej. Samo prawo powstaje na skutek zawarcia umowy o miejsce na cmentarzu z zarządcą cmentarza. Wówczas zostaje wykreowane prawo bezwzględne, skuteczne erga omnes. W konsekwencji na uczestnikach obrotu prawnego pozostających poza rzeczonym stosunkiem prawnym ciąży obowiązek nieingerowania w tą sferę uprawnień1. Konstrukcja prawa do grobu, zarówno grobu ziemnego, jak i grobu murowanego, oparta jest na możliwości korzystania z tzw. miejsca grzebalnego. Prawo do grobu nie jest jednak tożsame z prawem własności, ani prawem wieczystego użytkowania. Grób, w myśl zasady superficies solo cedit jako miejsce pochowania zwłok, stanowi zawsze część składową nieruchomości, na której jest położony. Przez to nie ma można zakwalifikować prawa do grobu jako odrębnego przedmiotu własności lub innego prawa rzeczowego. W doktrynie postuluje się aby osobą uprawnioną do pochówku była osoba wskazana przez zmarłego, jeśli zaś zmarły nie wyraziłby odmiennej woli, osobami uprawnionymi byłyby wskazane przez ustawodawcę osoby bliskie2. Ustawowy krąg osób uprawnionych należałoby poszerzyć o osoby szczególnie bliskie zmarłemu, np. długoletniego partnera życiowego3. Ewentualne spory między uprawnionymi do kultywowania pamięci po osobie zmarłej, której przysługiwało prawo do grobu mogą być rozwiązywane na drodze sądowej lub przy pomocy mediacji. W sprawach, w których dużą rolę odgrywają uczucia i emocje, a spór o wykonywanie uprawnień w zakresie oddawania czci osobie zmarłej niewątpliwie ma taki charakter, zaleca się próbę dojścia do porozumienia w drodze mediacji.
W świetle Kodeksu Prawa Kanonicznego kwestie związane z pochówkiem zmarłych regulują przepisy partykularne. Są to akty wykonawcze wydawane przez poszczególne parafie i zarządy cmentarzy w formie regulaminów oraz odpowiednie zarządzenia Proboszcza danej parafii. Należy wskazać, że utrzymanie i zarząd cmentarza należy do Proboszcza parafii przy pomocy Parafialnej Rady Ekonomicznej, zaś nadzór nadrzędny nad wszystkimi cmentarzami parafialnymi wykonuje Kuria. W praktyce dość częstym rozwiązaniem jest powierzenie czynności administrowania cmentarzem administratorowi cmentarza z zachowaniem uprawnień Proboszcza jako Zarządcy. Warto podkreślić, że na czynności polegające na pochowaniu lub przeniesieniu zwłok wymagana jest obligatoryjna zgoda proboszcza.

Nniniejszy artykuł sporządził:

Radosław Bąbrych
Asystent Prawny w Kancelarii Adwokata Mariusza Lewandowskiego

1. Wyrok SN z 6 listopada 1978 r. (IV CR 359/78), LEX nr 8145.

2. J. Mazurkiewicz, Non omnis moriar Ochrona dóbr osobistych zmarłego w prawie polskim, Wrocław 2011.

3. S. Rudnicki, Prawo do grobu…, s. 76–77; W. Kisiel, Glosa do wyroków Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 1982 r., IV CR 171/82 oraz do wyroku z dnia 4 czerwca.

Kontaktu

Kancelaria Adwokacka Adw. Mariusz Lewandowski
ul. Szeroka 8, Toruń 87-100

Tel. (56) 622-03-58, fax. (56) 622-03-58
Tel. kom. 604-551-913

Mail:
sekretariat@mariusz-lewandowski.pl
adwokatlewandowski@mariusz-lewandowski.pl

Filia Kancelarii znajduje się w Rojewie 88-111
tel. (52) 351 91 73

NIP: 956-213-92-22
REGON: 340420807

Rachunek bankowy:
Bank Zachodni WBK S. A.
1 Oddział w Toruniu
59 1090 1506 0000 0001 2032 0632

Formularz Kontaktowy: